1. YAZARLAR

  2. Elif Cecanpınar

  3. İstanbul Sözleşmesi'nin feshi
Elif Cecanpınar

Elif Cecanpınar

Avukat
Yazarın Tüm Yazıları >

İstanbul Sözleşmesi'nin feshi

A+A-

Kadına yönelik şiddet ve ev içi şiddetle çok yönlü mücadele amacıyla hazırlanan olan “Kadına Yönelik Şiddetin ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Konseyi Sözleşmesi” 11 Mayıs 2011 tarihinde İstanbul’da imzaya açılmıştır. Bu nedenle, uluslararası alanda İSTANBUL SÖZLEŞMESİ olarak anılmaktadır. Türkiye, sözleşmeyi ilk imzalayan ve onaylayan ülke olmuştur. Sözleşme, yürürlük maddesi gereğince 10 ülkenin onaylamasının ardından 1 Ağustos 2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Türkiye Sözleşmeyi 24 Kasım 2011 kabul tarihli Onaylanmanın Uygun Bulunmasına Dair Kanunun Resmi Gazetede 29 Kasım 2011 yayınlaması ile onaylamıştır. Anayasa madde 90/5 uyarınca usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş Uluslarası Antlaşmalar “kanun” hükmündedir.

Milletlerarası Antlaşmaların Onaylanmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında 9 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Uluslararası Antlaşmaların Onaylanmasının Uygun Bulunması ve Onaylanmasında bazı değişiklikler yapılmış olsa da hala uygun bulma kanunu gerektiren Uluslararası Antlaşmalar eski usulle TBMM tarafından çıkarılacak olan “Uygun Bulma Kanuna” tabidir. Sadece Uygun Bulma Kanunu gerektirmeyen hallerde doğrudan Cumhurbaşkanı kararnamesi yeterli olacaktır. Fakat İstanbul Sözleşmesi bu kapsamdaki sözleşmelerden değildir.

İstanbul Sözleşmesi’nin  80. Maddesi uyarınca taraflardan herhangi biri, Avrupa Konseyi Genel Sekreterine yapacağı bir bildirimle, herhangi bir zaman bu Sözleşmeyi feshedebilecek olsa da 12 Mart 2021 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ulusal hukuka uygunluğu tartışılmalıdır.

Anayasa’nın 104. Maddesi uyarınca da “Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan temel haklar, kişi hakları ve ödevleriyle dördüncü bölümde yer alan siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez. Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, kanun hükümleri uygulanır.”

Onaylanması kanunla ve millet iradesi ile yapılan sözleşmenin feshinin Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kaldırılması mümkün değildir. Normlar Hiyerarşisi gereğince Kanunun Kararname ile kaldırılma olanağı bulunmamaktadır. Bu durum yetki gaspını oluşturur.

Bütün bu sebeplerle; Cumhurbaşkanı kararnamesi ile bir Uluslararası Antlaşmanın feshedilmesi “ulusal hukuka” uygun değlidir. Söz konusu fesih işleminin Anayasa Mahkemesi tarafından iptali gerekmektedir. Eğer İstanbul Sözleşmesi usulüne uygun olarak feshedilmiş olsaydı dahi İstanbul Sözleşmesinin 80. Maddesinin 2. Fıkrası uyarınca fesih bildiriminin  Avrupa Konseyi Genel Sekterine ulaşmasının ardından geçecek olan  üç aylık sürenin bitimini izleyen ayın birinci gününde sözleşme söz konusu taraf için feshedilmiş sayılacaktı.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT