1. YAZARLAR

  2. Emrihan Aydın

  3. Organize Sanayi Bölgeleri
Emrihan Aydın

Emrihan Aydın

Detail Haber / Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Organize Sanayi Bölgeleri

A+A-

Dünyada OSB uygulamasına ilk kez, XIX. Yüzyılın ilk yarısında ABD' de kendiliğinden ortaya çıkan bir uygulamayla rastlanılmıştır. Gelişme kendiliğinden oluşmuş ve tekstil imalathaneleri fiziksel yerleşmelerle bir araya toplanmıştır. ABD' de 1885 yılında hazırlanan bir raporda ise ekonominin geliştirilmesiyle bağlantılı olarak "Sanayi Bölgesi" fikri ortaya atılmıştır. Raporda, sanayi bölgelerinin oluşturulmasının sanayinin geliştirilmesi için önemli bir araç olacağına dikkat çekilmektedir (Onat, 1969:9–12). Organize Sanayi Bölgeleri ile ilgili ilk bilinçli uygulama ise; 1896 yılında İngiltere' nin Manchester kenti yakınlarında kurulan "Trafford Park" uygulamasıyla gerçekleştirilmiştir. Organize Sanayi Bölgesi düşüncesinin ilk ortaya atıldığı ABD' de ilk uygulamalara ise 1899 yılında geçilmiştir.  

ABD' de örneklerin yaygın hale gelmesi uzun zaman almış, fakat bu uygulamalar ileri bir anlayışla gerçekleştirilmiş ve başarılı  sonuçlar elde edilmiştir.  Nitekim 1905 ve 1909 yıllarında özel girişimciler Chicago kentinde "Central Manufacturing" ve "Clearing" ismini verdikleri iki sanayi bölgesini kurmuşlardır. Bunlar aynı zamanda, modern anlamda sanayi bölgelerinin ilk örneklerini oluşturmuştur. Bu uygulamaların amacı, sanayicilerin altyapılı sanayi arsası gereksinmelerinin karşılandığı bölgeleri inşa eden özel firmaların kâr elde etmeleridir. Yani ABD' deki ilk OSB uygulamaları, özel sektör tarafından kâr elde etmek amacıyla gerçekleştirilmiştir. 

TÜRKİYE' DE ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ UYGULAMALARI:

4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu, OSB' leri “Sanayinin uygun görülen alanlarda yapılanmasını sağlamak, çarpık sanayileşme ve çevre sorunlarını önlemek, kentleşmeyi yönlendirmek, kaynakları rasyonel kullanmak, bilgi ve bilişim teknolojilerinden yararlanmak, sanayi türlerinin belirli bir plan dahilinde yerleştirilmesi ve geliştirilmesi amacıyla; sınırları tasdik edilmiş arazi parçalarının imar planlarındaki oranlar dahilinde gerekli idari, sosyal ve teknik altyapı alanları ile küçük imalat ve tamirat, ticaret, eğitim ve sağlık alanları, teknoloji geliştirme bölgeleri ile donatılıp planlı bir şekilde ve belirli sistemler dahilinde sanayi için tahsis edilmesiyle oluşturulan ve bu Kanun hükümlerine göre işletilen mal ve hizmet üretim bölgeleri" olarak tanımlamaktadır.

"Organize Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği" 17.01.2008 tarih ve 26759 sayılı Resmi Gazete'de,  “Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği” de  22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’ de uygulamalar esnasında doğan ihtiyaçlar sebebi yeniden düzenlenerek söz konusu eski Yönetmelikler yürürlükten kaldırılmak suretiyle yürürlüğe girmiştir. Türkiye' de OSB' ler halen söz konusu mevzuatlara göre kurularak yönetilmektedir.

Mer'i mevzuata göre dört tip OSB tanımı bulunmaktadır, bunlar:

- Farklı sektörlerde faaliyet gösteren tesislerin yer aldığı Karma OSB' ler,
Aynı sektör grubunda ve bu sektör grubuna dahil alt sektörlerde faaliyet gösteren tesislerin yer aldığı İhtisas OSB' ler,
4562 sayılı Kanunun 26 ncı maddesine göre özel hukuk tüzel kişilerince veya gerçek kişilerce kurulan Özel OSB’ler,
- Organize Küçük Sanayi Bölgeleri (OKSB) dir.

OSB’LERDE BULUNMANIN FAYDALARI

Daha Ucuz Elektrik: Altyapı ihtiyaçlarından vazgeçilmezi elektrik teminidir. Sanayi yatırımlarında, makine parkındaki elektronik uygulamalarının artmasıyla beraber sadece elektriğin varlığı değil, teknik olarak kalitesi ve kesintisizliği, rekabetçi üretim için ise birim maliyetleri fevkalade önem kazanmıştır.

Yüzde 22’ye varan avantaj: Bir örnek vermek gerekirse; DOSAB’da mevcut bir sanayi tesisinin, sanayi bölgesi dışında olduğunu ve dağıtım şirketi hattından beslendiğini varsayalım. Güncel rakamlar ile yapılan hesaplamamızda, OSB içindeki firmanın dağıtım sistemi kullanıcısı olarak tek terimli sanayi tarifesinden elektrik aldığı varsayımı altında DOSAB’a göre yüzde 22 oranında daha fazla elektrik faturası ödediği ortaya çıkmıştır. Aylık 100 bin lira elektrik faturası olan bir işletme için aylık 22 bin lira tasarruf, OSB içinde olması durumunda mümkün olacaktır.

Daha Uygun Doğalgaz: Elektrik piyasasında olduğu gibi doğalgaz piyasasında da aynı rolü isteyen ancak henüz buna sahip olamayan OSB’ler, dağıtıcı olarak görülmemektedir. Halbuki aynı hizmetleri doğalgazda da vermektedir. Mevcut durumda dahi OSB’ler, tedarikçi şirketlerden daha uygun fiyatlı doğalgaz temin etmekte ve bunu sanayicisine yansıtmaktadır.

Atık Su Arıtma ve Çevre: Günümüzün yükselen değeri çevre konusunda OSB’ler, önemli avantajlar sağlamaktadır. Gerek atık su arıtma tesisleri kurulumu ve işletmesi, gerek katı atıkların bertarafı ve çevre mevzuatı kapsamında sanayicilerine hem mevzuat gerekliliklerini yerine getirme hem de daha uygun fiyatlı hizmet götürmektedirler.

OSB’lerde Daha Çok Teşvik ve Destek: Bütün bunların yanında son teşvik düzenlemesi kapsamında OSB’lere dönük pozitif ayrımcılık yapılmıştır. Bölgesel ve büyük ölçekli teşvikle kapsamında OSB’lere yapılan yatırımlar bir alt bölge teşviğinden yararlanmaktadır.

Yine OSB’lerde bulunan işletmeler;

-Emlak vergisinden inşaat bitim tarihini takiben bütçe yılından itibaren 5 yıl mufatır.

-Atıksu bedelinden muaftır.

- Bina inşaat harcı ve yapı kullanma izni harcından muaftır.

- Belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanmayan işletmeler, çevre temizlik vergisinden muaftır.

- Tevhid ve ifraz işlemi harcından muaftır.

Yapı denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli yüzde 75 indirimli uygulanır.
 

Kaynak: Ferudun KAHRAMAN, Sivas OSB yayınları

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT