1. YAZARLAR

  2. Emrihan Aydın

  3. Franchising ile Risksiz Kazanma (mı?)
Emrihan Aydın

Emrihan Aydın

Detail Haber / Yazar
Yazarın Tüm Yazıları >

Franchising ile Risksiz Kazanma (mı?)

A+A-

Franchising, alanında belli bir marka değeri oluşmuş girişimin bağımsız bir girişmci tarafından markayı kullanmak suretiyle markanın ürünlerini/hizmetleri satması ile oluşan bir modeldir. Ülkemizde modelin ortaya çıkması gıda sektöründe olmuş, uzun yıllar modelin sadece gıda sektöründe kullanılabileceği yanlış algısı sürmüştür.

Son yıllarda iş hayatının gelişmesi ile dünyadaki güzel örneklerin artması, gıda sektörü dışındaki yabancı markaların ülkemizde franchising vermeye başlamaları, modelin aslında birçok sektörde uygulanabileceği ve başarıya ulaşılabileceği görüldü.

Tanım

Türkçe karşılığı “imtiyaz” olan franchise, İngilizce bir kelime. Fransızca “affanchir” olan franchise verme sözcüğünden türetilen franchisor ise “franchising imtiyaz verme” olarak Türkçe’ye çevrilebilir. Buradan yola çıkarak yapılan tanımlamaya göre francihor; bir ürüne, hizmete veya bilgi birikimine, bunlara ait kalitesi kanıtlanmış ve başarılı bir markaya/isme sahip olup da, bunların satış dağıtım veya işletme hakkını belirli bir bedel karşılığı veren taraf anlamına geliyor. Franchisee ise, doğrudan veya dolaylı bir malı bedel karşılığında franchisor’un ticari adını/markasını, know-how’ını, iş görme ve teknik yöntemlerini, sistemini ve diğer sınai/fikri mülkiye haklarının kullanımını üstlenen taraf demek.

Franchisee Fee; franchisee’nin, isim, marka veya sistemi kullanma hakkı karşılığında franchisor’a ödediği başlangıç bedeli anlamına geliyor. Türkçe karşılığı ile “giriş bedeli”. Yıllık ciro ve kardan, anlaşmada belirlenen oranlarda yüzde olarak ödenen royalty ise, bir lisans veya ticari marka sahibinin sahip olduğu hakları bir başkasına devretmesi karşılığında aldığı bedel demek. Bunun tam karşılığı olan Türkçe terim ise ‘lisans bedeli’.

Franchise verenin elde edeceği avantajlar, şu şekilde sıralanabilir

- Sürekli Gelir
- Yatırımın Azalması
- Hızlı Nakit Girişi
- Hızlı Yayılma
- Yerinden Etkin Yönetim
- Ulaşılamayacak Pazardan Kar
- Reklam Gücünün artması
- Marka Tanınırlığının artması
- Satın Alma Gücünün artması
- Hızlı Tahsilat
- Pazardan Bilgi Akışı
- Denetleyebilme

Franchising Alırken Nelere Dikkat Etmelisiniz?

ABD’de franchisee’lerin ve bayilerin ortak olduğu American Associated of Franchisees&Dealers, franchisor seçerken nelere dikkat etmeleri gerektiğini şöyle sıralıyor:

Franchisor şirket öncelikle mal ve hizmetini satmaya çalışmalı. Kısa vadede hızla satılan dükkanlardan gelen para, uzun vadede dükkanların gelirinden alınacak yüzdelerden daha cazip olabileceği için bazı şirketler öncelikle franchise satmayı tercih ediyor. Ülkemizde henüz bilinen böyle bir örnek yok, sistem zaten dünyanın tanınmış ve güvenilir zincirleriyle Türkiye’ye geldi ve son yıllarda yaygınlaşıyor. Ancak yine de dikkatli olmak lazım, her ülkede olduğu gibi hızla franchisee’ler oluşturup sonra ortadan kaybolan zincirlerle karşılaşılabilir.

* Franchisor şirket pazarlama kanalı olarak öncelikle franchisee’lerini kullanmalı.
Satışının çoğunu kendi dükkanlarında yapan ve malını, değişik kanallardan pazarlayan franchisor’lar tercih edilmeli.

* Üretilen mal veya hizmetin hazır bir pazarı olmalı. Pazarı doymuş bir ürün veya bağımsız işletmelerden alınmaya alışılmış bir hizmet söz konusu ise zincirin halkası olmak, beklenen verimi getirmeyebilir.

* Marka/isim bilinir ve tanınır olmalı. Yatırımcıyı franchise almaya yönlendiren en önemli etken marka /isim olduğuna göre, markanın hangi kesimlerce, nasıl bilindiği üzerinde durulmalı. Değişik tüketici gruplarının görüşleri alınmadan franchise almaya karar verilmemeli.

* Franchisor şirket yeterli eğitim, sürekli destek ve etkili bir pazarlama sunabilmeli.

* Franchisor şirketin franchisee’leri ile ilişkileri iyi olmalı. Sistemin işleyişi, eğitimin yeterliliği açısından franchisor’ın bilgisi sorgulanmalı.

* Franchisor aleyhine açılmış dava olup olmadığı, gerekçeleri ve sonuçları öğrenilmeli.

* Franchisee veya franchisor tarafından işletilen dükkanların satış ve maliyetlerinin detayları açıklıkla verilmeli.

Franchising modeli kısaca bu şekilde anlatılabilir. Elbetteki franchising vermek isteyen firmalar, bu sistemin kurulmasını sadece bu ve benzeri makalelerle değil, profesyonel destek ile sağlamalıdır.

Franchise alacaklar ise bu konuda yine profesyonel yardım almalarını öneririm.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT